Αρχική > Νεοφιλελευθερισμός, Στα χρόνια του ΔΝΤ > PIGS – Τα «γουρουνάκια» της Ευρωπαϊκής Ένωσης

PIGS – Τα «γουρουνάκια» της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Pink Floyd - Animals

 

Ψάχνοντας πριν από μήνες το θέμα των διαφορετικών φάσεων του καπιταλισμού [περιοδολόγηση], παρατήρησα κάτι ενδιαφέρον όσον αφορά στα PIGS [Πορτογαλία – Ιρλανδία – Ελλάδα – Ισπανία] της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πως η κρίση που εκδηλώθηκε με ιδιαίτερη σφοδρότητα στις τέσσερις αυτές χώρες μόνον τυχαία δεν ήταν. Και ότι υπήρχαν πολύ συγκεκριμένες αιτίες γι’ αυτό.

Κι επειδή όλους αυτούς τους μήνες όλο έλεγα να γράψω κάτι για το θέμα, κι όλο το ανέβαλα ελπίζοντας να το δω κάπου αλλού καταγραμμένο, το κάνω σήμερα, κάπως συνοπτικά, γιατί αν περιμένω κι άλλο θα… τελειώσει η κρίση, κι όλα αυτά δεν θα έχουν κανένα απολύτως νόημα.

_ _ _ _ _ _ _ _ _

Κατ’ αρχάς μερικά ιστορικά στοιχεία για τις τέσσερις χώρες.

Πορτογαλία

1926 Στρατιωτικό πραξικόπημα, εγκαθίδρυση της «Εθνικής Δικτατορίας».

1933 Το προηγούμενο στρατιωτικό καθεστώς μεταλλάσσεται στο «Νέο Κράτος», που θα κυβερνήσει δικτατορικά τη χώρα μέχρι το 1974, με ηγέτες τον Αντόνιο Ολιβέιρα ντε Σαλαζάρ [1933-1968] και τον Μαρσέλο Καετάνο [1968-1974].

1974 Η «Επανάσταση των Γαρυφάλλων», αναίμακτο πραξικόπημα αριστερών στρατιωτικών, θα οδηγήσει στην πτώση της στρατιωτικής χούντας και στην εγκαθίδρυση της δημοκρατίας.

1976-σήμερα Τη χώρα την κυβερνούν εναλλάξ το σοσιαλιστικό και το σοσιαλδημοκρατικό [κεντροδεξιό] κόμμα. Σοσιαλιστές πρόεδροι [1986-2006].

1986 Η Πορτογαλία γίνεται μέλος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας [σήμερα Ευρωπαϊκή Ένωση].

Ισπανία

1936-1939 Εμφύλιος Πόλεμος, που ξεσπά μετά από πραξικόπημα του στρατηγού Φρανθίσκο Φράνκο.

1939-1975 Στρατιωτικό καθεστώς υπό τον Φ. Φράνκο. Μετά το θάνατο του Φράνκο, ανακηρύσσεται βασιλιάς ο Χουάν Κάρλος. Αποκατάσταση της δημοκρατίας.

1982-1996 Το σοσιαλιστικό κόμμα [Φελίπε Γκονζάλες] κυβερνά τη χώρα.

1986 Η Ισπανία γίνεται μέλος της ΕΟΚ.

Ελλάδα

1936-1940 Στρατιωτική δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά.

1940-1944 Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, κατοχή.

1946-1949 Εμφύλιος Πόλεμος

1949-1967 Καθεστώς «κοινοβουλευτικής δικτατορίας»

1967-1974 Στρατιωτική δικτατορία. Η χούντα καταρρέει μετά την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο. Αποκατάσταση της δημοκρατίας.

1981 Η Ελλάδα γίνεται μέλος της ΕΟΚ.

1981-1989, 1993-1996, 1996-2004 Σοσιαλιστικές κυβερνήσεις υπό τον Ανδρέα Παπανδρέου και τον Κώστα Σημίτη [την τελευταία περίοδο].

Ιρλανδία

1949 Οριστική απόσχιση της Ιρλανδίας από το βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας.

Δεκαετίες 1950 και 1980 Μεγάλος αριθμός Ιρλανδών μεταναστεύει

1973 Η Ιρλανδία γίνεται μέλος της ΕΟΚ.

Δεκαετία 1970 Η Ιρλανδία πλήττεται ιδιαίτερα από τη διεθνή οικονομική κρίση

1987 Αρχίζει η ραγδαία οικονομική ανάπτυξη. Μεταξύ 1995 και 1999 το ΑΕΠ αυξάνεται κατά μέσο όρο 9,6%. Το 2000 η Ιρλανδία είναι η έκτη πλουσιότερη χώρα στον κόσμο όσον αφορά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ.

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Παρατηρούμε, λοιπόν, ότι τα τρία από τα τέσσερα «γουρουνάκια» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκείνα του ευρωπαϊκού νότου [Πορτογαλία, Ισπανία, Ελλάδα], απαλλάσσονται από τα στρατιωτικά καθεστώτα τους στα μέσα της δεκαετίας του 1970 [1974-1975], καθώς και για τα τρία τελειώνει μια μακρά περίοδος «πολιτικής ανωμαλίας», που διαρκεί 40-50 χρόνια.

Μετά την απαραίτητη περίοδο προσαρμογής στα νέα δημοκρατικά καθεστώτα που θα προκύψουν, από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 τα τρία αυτά «γουρουνάκια» θα αρχίσουν σταδιακά να ενσωματώνονται στο ευρωπαϊκό/καπιταλιστικό περιβάλλον.

Ωστόσο, αυτή η παρατήρηση [σχετικά με την αποκατατάσταση της δημοκρατίας στα μέσα της δεκαετίας του 1970], δεν έχει κανένα απολύτως νόημα, αν δεν λάβουμε υπόψη μας μία άλλη σημαντική παράμετρο: το γεγονός, δηλαδή, ότι εκείνη ακριβώς την περίοδο [λίγο πριν, λίγο μετά] τελειώνει αυτό που έχει αποκληθεί «Χρυσή Περίοδος του Καπιταλισμού», ή «Ένδοξα Χρόνια του Καπιταλισμού» ή… ή…

Δηλαδή, η περίοδος των «παχιών αγελάδων» του καπιταλισμού, η περίοδος που άρχισε μετά το τέλος του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου και τελείωσε [συμβολικά] με την πετρελαϊκή κρίση του 1973. Είναι εκείνη η περίοδος που χαρακτηρίζεται, τουλάχιστον στη Δυτική Ευρώπη, από τη θεμελίωση του κράτους πρόνοιας, τις υψηλές απολαβές των εργαζομένων, τα υψηλά κέρδη των επιχειρήσεων κ.ο.κ.

Οι τρεις χώρες του ευρωπαϊκού νότου, όμως, δεν είχαν συμμετάσχει σ’ αυτό το «πάρτυ»,  εξαιτίας της προαναφερθείσας ιστορικής διαδρομής τους [η περίπτωση της Ιρλανδίας, αν και διαφορετική, δεν είναι τελικά και τόσο διαφορετική].

Έτσι, η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ελλάδα θα επιχειρήσουν, από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, να οικοδομήσουν ενός κάποιου είδους κράτος πρόνοιας και να ικανοποιήσουν τα αιτήματα πλατιών λαϊκών μαζών, χωρίς ωστόσο να διαθέτουν τα όπλα που διέθεταν οι υπόλοιπες χώρες της Δυτικής Ευρώπης [Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Σκανδιναβικές χώρες κ.λπ.], όταν «βίωναν» την Ένδοξη Εικοσιπενταετία του Καπιταλισμού.

Δίχως, λοιπόν, την υψηλή κερδοφορία του κεφαλαίου [άρα και την υψηλή φορολόγησή του = οικοδόμηση του κράτους πρόνοιας] και τις -συνεπαγόμενες- υψηλές απολαβές των εργαζομένων, οι τρεις αυτές χώρες του ευρωπαϊκού νότου, θα επιχειρήσουν να καλύψουν τα χαμένα χρόνια με τον μόνο τρόπο που μπορούσαν: με τα δάνεια.

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι με το τέλος της Ένδοξης Εικοσιπενταετίας αρχίζει η περίοδος του νεοφιλελευθερισμού. Και νεοφιλελευθερισμός σημαίνει ένα πράγμα: δάνεια.

Τα υπόλοιπα είναι ιστορία.

Για να γίνει πλήρως κατανοητό το σκεπτικό αυτού του ποστ, επιβάλλεται να διαβάσετε, αν δεν τα έχετε διαβάσει ήδη, και τα εξής σημειώματα:

Περιοδολόγηση του καπιταλισμού

Νεοφιλελευθερισμός και υπερσυσσώρευση κεφαλαίων [ΙΙΙ – ένας, κάποιος, αγοραίος «μαρξισμός»]

_ _ _ _ _ _ _ _  _ _ _ _

ΥΓ1. Γι’ όλους αυτούς τους λόγους θεωρώ τελείως ηλίθιο το επιχείρημα ότι για την υπερχρέωση της Ελλάδας αποκλειστικός «ηθικός αυτουργός» είναι ο Ανδρέας Παπανδρέου. Όλες οι μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις της χώρας το ίδιο ακριβώς έκαναν. Και -ίσως- δεν μπορούσαν να κάνουν διαφορετικά. Αίτημα λαού, οργή… θεού…

ΥΓ2. Η περίπτωση της Ισπανίας διαφέρει κάπως από εκείνη της Πορτογαλίας και της Ελλάδας. Το ισπανικό κεφάλαιο πλιατσικολόγησε αγρίως τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, στις δύο τελευταίες δεκαετίες. Ίσως σ’ αυτό να οφείλονται και οι, μέχρι στιγμής, μεγαλύτερες αντοχές της χώρας.


Advertisements
  1. 5 Απριλίου 2011 στο 10:07 πμ

    καλημέρα!

    πολύ χαίρομαι που βρήκα γραμμένο κάτι που προσπάθησα 1-2 φορές να συντάξω!
    πραγματικά χαίρομαι ιδιαίτερα!

    μια πινελιά για το πιο πέρα: οι αναταράξεις στα ’70ς [στασιμοπληθωρισμός κλπ] οδήγησαν στην αναβολή των μεγαλεπήβολων σχεδίων του ..’69 των ιθυνόντων της ΕΟΚ προς τη νομισματική(!) ενοποίηση
    οπότε, μόνο η Ιρλανδία ..πρόλαβε το ’73 (αγγλική στήριξη) και τα υπόλοιπα γουρουνάκια πολύ αργότερα να επιβιβαστούν
    και φτάσαμε αργότερα στα 1987, 1992 και 1999

    η Ισπανία, εκτός όσων αναφέρεις (κάποτε ήταν θαλασσοκράτειρα), προφανώς κατάφερε να προσαρμοστεί και να προσαρμόσει τα οφέλη της ΕΕ/ΟΝΕ πολύ καλύτερα από τα υπόλοιπα γουρουνάκια, που εθίστηκαν γρήγορα μόνο στα εύκολμα

  2. 5 Απριλίου 2011 στο 1:32 μμ

    @ geokalp

    Καλησπέρα!

    Κι είχα την απορία. Τόσο πατάτα ήταν αυτό το ποστ, που δεν βρέθηκε κανένας να γράψει το κατιτίς του;

    Χαίρομαι που έκανες τις ίδιες σκέψεις. Τα περί νομισματικής ένωσης ενδιαφέροντα.

    Η Ισπανία, μάλλον λόγω μεγέθους προσαρμόστηκε όσο προσαρμόστηκε. 20% ανεργία σήμερα, σχεδόν 25% είχε για μεγάλο διάστημα τη δεκαετία του 80 και του 90. Ας είναι καλά το πλιάτσικο στις πρώην αποικίες.

    Αλλά πού θα πάει; Θα ΄ρθει κι η σειρά της. Να χαρεί κι ο μέσος Ελληνάρας, που προσεύχεται στον Άγιο Φλωριανό (νομίζω ότι αυτός είναι ο προστάτης της πυροσβεστικής στη Γερμανία) να καεί, μαζί με το δικό του, και το σπίτι του γείτονα…

  3. xroma_anemou
    10 Οκτωβρίου 2011 στο 2:08 μμ

    Καθόλου πατάτα!!! Εγώ δεν είχα «δει» μέχρι τώρα αυτή την ιστορική συνέχεια (και ερμηνεία) των υπερ-δεξιών δυνάμεων που κυβερνούν στην ουσία αυτές τις χώρες (εξού και η αυξημένη αστυνομοκρατία). Τα έβλεπα ως «ανεξάρτητα» γεγονότα, που είναι λάθος.
    Για τον Α.Π. συμφωνώ, φυσικά δεν ήταν ο μόνος υπεύθυνος. Αλλά, επειδή ήταν λαοπλάνος, παρέσυρε πιο εύκολα από τους άλλους μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού πιστεύω. Και εγκαθίδρυσε στη χώρα μας τη νοοτροπία του λαικισμού (ή κάνω λάθος;) Είτε έτσι, είτε αλλιώς, όλα ήταν προσχεδιασμένα στα προτεκτοράτα τεσσάρων λαών.

  1. 22 Ιουνίου 2011 στο 5:47 μμ
  2. 22 Ιουνίου 2011 στο 5:57 μμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s