Αρχική > Καθιστό Ά-λογο, Τρέχα γύρευε..., Φιλοσοφία > Ο Κορνήλιος Καστοριάδης για τον μυστικισμό

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης για τον μυστικισμό

Κορνήλιος Καστοριάδης

Η Ελληνική Ιδιαιτερότητα

τόμος Γ΄

Θουκυδίδης, η ισχύς και το δίκαιο

Σεμινάρια 1984-1985

[σελ. 74-76, μετ. Ζωή Καστοριάδη, εκδόσεις Κριτική, Αθήνα 2011, IV – Σεμινάριο της 28ης Νοεμβρίου 1984]

– [Ερώτηση] Οι μυστικιστές όλων των εποχών προσπαθούν με διαφορετικές τεχνικές και γυρνώντας την πλάτη τους στον ορθολογική έρευνα να ξαναβρούν ένα ολοκληρωμένο εγώ, απαλλασσόμενοι από το μικρό εγώ, το οποίο είναι ιστορικά και κοινωνικά καθορισμένο. Καταφέρνουν έτσι να φτάσουν σε μια εντελώς εσωτερική εμπειρία, μη μεταδόσιμη, η οποία δεν μπορεί να εκφραστεί σε καμία γλώσσα. Τι σκέφτεστε γι’ αυτήν τη διαδρομή που διαφέρει από τη φιλοσοφική;

[Απάντηση] Πρόκειται για μια διαδρομή που, όπως λέτε και ο ίδιος, συνεπάγεται την έξοδο από τον κόσμο. Είναι ο δρόμος που επιλέγουν αυτοί τους οποίους ο Louis Dumont αποκαλεί «απαρνητές». Αυτοί που απαρνούνται όχι μόνο το φαγοπότι κ.λπ., αλλά και την κοινωνία των άλλων ανθρώπων. Δεν είναι αυτό το θέμα μας· κι εγώ, εξάλλου, δεν είμαι καθόλου ειδικός στο μυστικισμό, αλλά πρέπει να κατανοήσει κανείς σωστά τις επιπτώσεις ορισμένων επιλογών. Δεν είναι δυνατό να ζει κανείς μια απόλυτα μυστικιστική εμπειρία και ταυτοχρόνωνς να δρα μέσα σε μια κοινωνική και ιστορική πραγματικότητα για την οποία πιστεύει ότι ανήκει στον κόσμο της ψευδαίσθησης, όπως πιστεύουν εν γένει οι βουδιστές και ειδικότερα ο φίλος μου ο Kolm. Πρέπει επομένως να παραιτηθεί κανείς από τα εγκόσμια και να καταλάβει ότι αυτό εδώ το ρολόγι έχει απλώς και μόνο όψη ρολογιού…

Πράγμα που δεν εμποδίζει τη χρησιμοποίησή του.

Ασφαλώς, όπως όλα αυτά δεν εμπόδισαν τον Kolm να γράψει μαθηματικές εξισώσεις για την καπιταλιστική οικονομία το 1984 και για τις αιτίες της κρίσης και του πληθωρισμού. Ομολογώ όμως ότι υπάρχει εδώ κάτι που με ενοχλεί. Παίρνω εντελώς στα σοβαρά το μυστικιστή ο οποίος παραιτείται από τα εγκόσμια. Από τη στιγμή που η εμπειρία σας σάς επιτρέπει να φτάσετε στο σημείο όπου είστε πεπεισμένος για το μηδέν της ύπαρξής σας – επομένως και για το μηδέν των άλλων, διότι το μόνο που συναντά κανείς ποτέ είναι η συνειδητή επιφάνεια, η εξωτερική παρουσία του άλλου-, η μόνη αξιοσέβαστη στάση είναι η παραίτηση, σαν αυτούς τους σκελετωμένους Ινδουιστές που κρατούν μια γαβάθα, στην οποία οι περαστικοί θα ρίξουν ίσως λίγη τροφή, και αφήνουν τα πουλιά να φωλιάσουν στα μαλλιά τους. Ωστόσο, από τη μια μυστικισμός, από την άλλη εξισώσεις με τις επί μέρους παραγώγους τους περί γενικής ισορροπίας της οικονομίας, και στη συνέχεια μετρό για να πάω στα μαθήματά μου… Όχι. Ή παίρνουμε την κοινωνία στα σοβαρά, οπότε και πιστεύω ότι εσείς δεν είστε καθαρή ψευδαίσθηση, ή…

–  Σας ευχαριστώ.

Δεν χρειάζεται να μ’ ευχαριστείτε· μιλώ και για τον εαυτό μου. Πιστεύω πως, όπως κι εσείς, ούτε εγώ είμαι ψευδαίσθηση, ότι η ζωή που πρόκειται να ζήσετε και που πρόκειται να ζήσω είναι κάτι απείρως σοβαρό και σημαντικό διότι είναι το μόνο πράγμα που έχουμε, κι ότι δεν υπάρχει υπερπέραν, και όλα όσα μπορούμε να κάνουμε πρέπει να γίνουν εδώ. Μπορεί επίσης να σκεφτεί κανείς ότι έχει πρόσβαση σε έναν άρρητο θεό ή σε ένα εξίσου άρρητο μηδέν. Και αν μου πείτε ότι ο Βούδας επέστρεψε ύστερα από κάποιο χρονικό διάστημα και άρχισε να διδάσκει, θα σας απαντήσω ότι διερωτώμαι αν ο Βούδας είναι στα καλά του, όταν επιστρέφει για να προσπαθήσει να πείσει τους άλλους ανθρώπους για την αλήθεια της φώτισής του, ότι δηλαδή τα πάντα είναι μηδέν.

«Εδώ ο κόσμος χάνεται…», θα μου πείτε.

Ακριβώς!

Κι όταν ο κόσμος χάνεται, χάνονται μαζί του τόσο οι υγιώς σκεπτόμενοι [ 😆 ] ορθολογιστές [ 😆 ] όσο και οι υγιώς διαλογιζόμενοι [ 😆 ] μυστικιστές [ 😆 ].

Ο ένας μετά τον άλλο.

«Σκάνε από υγεία».

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Κι όπως σιγοψιθυρίζεται στην έρημο του πραγματικού:

Game Over… Game Over… Game Over…

 

Advertisements
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. 26 Φεβρουαρίου 2012 στο 10:14 πμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s