νηφ- νηψ-

Δ. Δημητράκου, Μέγα Λεξικόν όλης της ελληνικής γλώσσης:

νηφαίνω: νήφω

νηφαλέος: νηφάλιος, σώφρων, ήρεμος

νηφαλεότης: νηφαλιότης

νηφαλεύω: νηφαλιεύω βλ. λ.

νηφαλεώ-όω: καθιστώ τινα νηφάλιον

νηφαλέως: κατά τρόπον νηφαλέον βλ. λ., νηφαλίως

νηφαλέωσις: νηφαλιότης

νηφαλιεύς: νηφάλιος

νηφαλιεύω: ποιώ νηφάλιον, ήτοι άοινον σπονδήν

νηφαλίζω: αγνίζω δι’ ύδατος, δι’ αοίνου σπονδής, νηφαλιεύω

νηφάλιμος: νηφάλιος

νηφάλιος: εγκρατής οίνου, ο μη μεθύων, ουχί μέθυσος 2. επί ποτών, ο μεμειγμένος μετ’ οίνου

νηφαλιότης-τητος: η από του οίνου αποχή, η εγκράτεια του οίνου || σωφροσύνη, ηρεμία, διαύγεια

νηφαλισμός: νηφαλιότης κ.μτφ. η προσοχή

νηφαλίως: ουχί μεθύων, κατά τρόπον νηφάλιον, όθ. ηρέμως, μετά πνευματικής διαυγείας

νήφαλος: νηφάλιος

νηφαντικός: ο ποιών τινα νηφάλιον, 2. νηφάλιος

νηφαντός: νηφάλιος

νηφόντως: αγρύπνως, μετά εντάσεων

νήφω: απέχω του οίνου, είμαι νηφάλιος, εγκρατής του οίνου 2. είμαι νηφάλιος, ουχί μεθύων εκ τινος πάθους 3. είμαι ήρεμος, έχω πνευματικήν διαύγειαν, προσοχήν, ψυχραιμίαν 4. ειμί προσεκτικός, προνοητικός, σώφρων 5. έχω αυτοέλεγχον

νήψις: νηφαλιότης, σωφροσύνη

νιάου: νιαούρισμα 🙂

Advertisements
  1. 6 Ιουνίου 2012 στο 2:14 μμ

    νήφω:
    (Α νήφω και δωρ. τ. νάφω)· 1. είμαι εγκρατής στο κρασί, απέχω από το κρασί, είμαι νηφάλιος, ξεμέθυστος («εἶεν δή, ἄνδρες· δοκεῑτε γάρ μοι νήφειν· οὐκ ἐπιτρεπτέον ὑμῑν, ἀλλὰ ποτέον», Πλάτ.)· 2. (μτφ.) έχω πνευματική διαύγεια, είμαι ψύχραιμος, ήρεμος· || (αρχ.) 1. αναλαμβάνω τις δυνάμεις μου, αναρρωννύω· 2. (μτφ.) α) (ιδίως για συγγραφέα) είμαι απαλλαγμένος από πάθη, είμαι ψυχρός, αντικειμενικός, δίκαιος («ἐγὼ δ’ ὑπ’ ἐχθροῡ, νήφοντος, ἕωθεν, ὕβρει καὶ οὐκ οἴνῳ τοῡτο ποιοῡντος, ὑβριζόμην», Δημοσθ.)· β) είμαι προσεκτικός, προνοητικός, βρίσκομαι σε εγρήγορση («νᾱφε καὶ μέμνασ’ ἀπιστεῑν», Επίχ.)· γ) έχω αυτοέλεγχο («νήφει καὶ πρότερον αἱρεῑται τοῡ πολλοῡ τὸ τοῡ μέτρου ἐχόμενον», Πλάτ.)· 3. (η μτχ. νήφων ως επίθ.) νηφάλιος, ξεμέθυστος· 4. (φρ.) «νήφων θεός»· το νερό· 5. (παροιμ.) «τὸ ἐν τῇ καρδίᾳ τοῡ νήφοντος ἐπὶ τῆς γλώττης τοῡ μεθύοντος»· λέγεται στις περιπτώσεις που μπορεί κανείς να μάθει την αλήθεια από έναν μεθυσμένο (Πλούτ.).
    [ΕΤΥΜΟΛ. Το ρ. νήφω εντάσσεται σε ένα σύστημα τύπων, νηφ-άλιος, νηφ-αλέος, νηφ-αίνω και νήφ-ων, μέσα στο οποίο δεν φαίνεται να έχει την αρχική παραγωγική θέση (πρωτόθετο). Η σπανιότητα με την οποία εμφανίζεται το ρ. στον ενεστώτα καθώς και το ότι ο αόρ. τού ρ. ἔνηψα είναι μεταγενέστερος οδήγησαν στη βεβαιότητα ότι οι ονοματικές μορφές τού συστήματος νηφάλιος, νηφαλέος και νήφων είναι οι αρχικές, ενώ το ρ. νήφω λειτουργεί ως μετονοματικό παράγωγο. Το θ. νηφ- τών τ. θα μπορούσε να συνδεθεί με το αρμ. nawťi «νηφάλιος»].
    Πάπυρος (μέγα λεξικό)

  2. 6 Ιουνίου 2012 στο 2:18 μμ

    Ευχαριστώ θερμότατα για την λεξικογραφική συνεισφορά σας!

    [[[νομίζω δεν το έχω. λινκάκι;]]]

  3. 6 Ιουνίου 2012 στο 2:18 μμ

  4. 6 Ιουνίου 2012 στο 2:22 μμ

    Το ανεβάζω και θα έχετε το λινκ: είναι 285 ΜΒ!

  5. Νικολας Περιστερης
    6 Ιουνίου 2012 στο 2:22 μμ

    οπως λεμε Νηκος και ουχι ζηκος 🙂

  6. 6 Ιουνίου 2012 στο 2:29 μμ

    @ athemita

    Ευχαριστιόμαστε!

  7. 6 Ιουνίου 2012 στο 2:30 μμ

    @ Νικολας Περιστερης

    Νήφος, μάλλον… [χικ!]

  8. Νικολας Περιστερης
    6 Ιουνίου 2012 στο 2:30 μμ

    γεια μαςςςςςςςςςςςςςς

  9. 6 Ιουνίου 2012 στο 2:32 μμ

    Εβίβαααα… [χικ!] Να καούν τα κάρβουνα!

  10. xtina
    6 Ιουνίου 2012 στο 7:15 μμ

    νηφ νηφ, κι εγώ θέλω το λεξικό πρκλ!
    (ανοίξαμε ζητήματα πάλι σήμερα :-))
    x

  11. 6 Ιουνίου 2012 στο 7:34 μμ

    τέλειο!
    δωρεάν, ανεξάντλητη, χωρίς περιορισμούς ετυμολογία ενός ετοιμόλογου ράκους σε κατάστση ψυχρής σύντηξης αυτουποτίμησης…
    (σ)νιφ σνιφ…

  12. 6 Ιουνίου 2012 στο 7:43 μμ

    ξέχασα τα διαλυτικά!

    σε κάθε γωνιά του κόσμου μάτια τρέχουν πάνω στις διακλαδώσεις των άλφα και των βήτα, των ζήτα και των ήτα.

    παντού οι επιστήμονες ψάχνουν για x , ψ και ω!

    εσύ έβαλες και το φ!

    φφφφφφ!
    όπως λέμε φιλαράκος!καλησπεράκος!

  13. 6 Ιουνίου 2012 στο 8:04 μμ

    @ xtina

    Τεχνικό προβληματάκι. Όταν λυθεί…

    (τι ακριβώς πάθαμε σήμερα;)

  14. 6 Ιουνίου 2012 στο 8:10 μμ

    @ katabran

    Φυσικά αυτοϋποτίμησης [τα θυμήθηκα]… Αυτό δα έλειπε να περιμένω κι εγώ το ΔΝΤ να μου επιβάλει κάνα μνημόνιο για να με αποπληθωρίσει [λέμε τώρα…] αγρίως. Προχωρώ μονάχο μου το καημένο… στο δρόμο της αρετής… [λέμε τώρα…]

    Ποιο φί έβαλα; Το φ=1,61803 39887 49894 84820 45868 34365 63811 77203 09180 [και κάτι ψιλά ακόμα] αν δεν κάνω λάθος αποτελεί παγκόσμια σταθερά.

    Καλησπεράννος

    ΥΓ. Ωραία άσματα, πλην όμως δεν ανταποδίδω, δεν ακούω τίποτα προς το παρόν. Μερσί!

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s