Αρχική > Φιλοσοφία > Η φυλακή των λέξεων

Η φυλακή των λέξεων

Ο Δαμάσκιος επίσης χρησιμοποιεί επιτακτικό τόνο στη φιλοσοφία του, παραμερίζοντας τις υποδείξεις για να μεταδώσει άμεσα τη φιλοσοφική αλήθεια. Μέσω αυτού του επιτακτικού τόνου δείχνει ότι η εκλογίκευση όχι μόνο αδυνατεί να μεταδώσει τη φιλοσοφική αλήθεια, αλλά αποτελεί και το μεγαλύτερο εμπόδιο για την κατανόηση αυτής της αλήθειας:

Η πραγματική γνώση λοιπόν επιτυγχάνεται μέσω της ενόρασης, ή μέσω της «συλλογής» της σκέψης, ή είναι απλώς ένα είδος όρασης πέρα από την όραση, με τη βοήθεια της οποίας αναγνωρίζουμε τα πράγματα από απόσταση, αν και συνεχίζει να βασίζεται σε μια λογική αναγκαιότητα. Το άλλο είδος γνώσης είναι μια απατηλή διαδικασία εξαγωγής συμπερασμάτων βάσει προηγούμενων συμπερασμάτων, μια γνώση που δεν έχει πρόσβαση σε τίποτε από μακριά, αλλά αντιλαμβάνεται απλώς συγκεκριμένες ιδέες βάσει άλλων ιδεών. Μέσω της απατηλής αυτής γνώσης αναγνωρίζουμε από συνήθεια τον υλικό κόσμο, ή τον κόσμο της στέρησης, ή αυτόν που γενικά δεν έχει καμία πραγματική υπόσταση. [Δαμάσκιος, Περί Αρχών Ι.67, C-W]

Η αλήθεια στην οποία αναφερθήκαμε σε αυτό το βιβλίο ξεκινά με την αυτογνωσία, αφού όπως με αγωνία μας υπενθυμίζει ο Δαμάσκιος, ο ανθρώπινος νους συνηθίζει γενικά να «αντιλαμβάνεται απλώς συγκεκριμένες ιδέες βάσει άλλων ιδεών». Αυτή η συνήθεια αποκόπτει τον νου από την πραγματικότητα, από την ίδια του την ύπαρξη και από κάθε δυνατότητα επαφής με την πραγματικότητα των υπολοίπων όντων.

Κατά συνέπειαν, παρά την αντιπαράθεση των απόψεων που προκύπτει όταν σήμερα προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε αυτά τα κείμενα, δεν αρκεί να μεταφράζουμε τη γλώσσα του νεοπλατωνισμού σε μια γλώσσα που μας ανήκει και είναι κατανοητή. Ούτε πρέπει να ικανοποιούμαστε μόνον και μόνο επειδή καταφέραμε να κάνουμε αυτήν την αρχαία παράδοση να μας ξαναμιλήσει μέσα από νοήματα τα οποία υλοποιοήσαμε μέσω μιας κειμενικής ερμηνείας. Η ερμηνεία του νεοπλατωνισμού είναι κάτι ανώτερο από την ερμηνεία των κειμένων του νεοπλατωνισμού. Παραθέτω ένα τελευταίο απόσπασμα του Γκάνταμερ, αυτή τη φορά ως προειδοποίηση:

Η ερμηνεία δεν είναι ένα μέσο για την επίτευξη της κατανόησης· αντίθετα, μας παγιδεύει στο περιεχόμενο αυτού που θέλουμε να κατανοήσουμε… Η ερμηνεία τοποθετεί το αντικείμενό της στη φυλακή των λέξεων. [Gadamer, Truth and Method, 1989, σελ. 398]

Το απόσπασμα αυτό υπαινίσσεται ότι η ερμηνεία γίνεται συχνά ο στόχος της κατανόησης, και όχι αντίστροφα, ή ότι η κατανόηση δεν πρέπει να εξισώνεται με την ερμηνεία. Το ταξίδι αυτού του βιβλίου μάς δείχνει ότι η νεοπλατωνική ερμηνεία καθ’ εαυτήν είναι απλώς μια αλληγορία που οδηγεί σε μια βαθύτερη κατανόηση, η οποία ποτέ δεν μπορεί να εκφραστεί πλήρως μέσω της γλώσσας. Αυτή ακριβώς είναι η θέση που υποστήριξα σε αυτό το βιβλίο: η ενορατική ερμηνεία του νεοπλατωνισμού απαιτεί την απελευθέρωση του κειμένου από τη φυλακή των λέξεων.

Sara[h] Rappe, Μελετώντας τον Νεοπλατωνισμό, σελ. 444-445,
μετ. Ν. Παπαδάκης, Μ. Κόφφα, εκδ. Ενάλιος, 2005 [2000]
[όλες οι υπογραμμίσεις δικές μου]

😉

Advertisements
Κατηγορίες:Φιλοσοφία
  1. 24 Αυγούστου 2012 στο 7:44 πμ

    Imho, αν έχει καμιά σημασία, ο Δαμάσκιος θα έπρεπε να αναφέρεται σε «συλλογή της γνώσης» και όχι σε «συλλογή της σκέψης».

    [Κάποιες επιφυλάξεις για το τι αναφέρεται στο πρωτότυπο, ή για το τι σήμαινε τότε η λέξη «σκέψις» δεν έχουν καμία απολύτως σημασία. Εδώ, δεν προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε τις… γραφές 😉 ]

    Πώς, όμως, «συλλέγουμε γνώση»;

    Νομίζω πως η λέξη κλειδί για να απαντήσουμε σ’ αυτή την ερώτηση είναι η λέξη «έμπνευση«. Θα μου πείτε ότι η έμπνευση απλά «συμβαίνει» ή απλά «μας έρχεται», δεν γίνεται να την «μαζέψουμε» από κάπου.

    Ας το ψάξουμε λιγάκι… Αυτές οι «βεβαιότητες» μυρίζουν και ζέχνουν…

  2. 24 Αυγούστου 2012 στο 8:17 πμ

    Εξαιρετική η συναρμολόγηση αυτών των παραθέσεων. Το απόσπασμα από το Δαμάσκιο θα μπορούσε κανείς άνετα να το παρουσιάσει σαν να είναι του… Κάρλος Καστανέντα (χεχε).

    Ε τώρα μου μπήκε η έντονη ιδέα ότι… ο Καστανέντα μελέτησε πρωτίστως Δαμάσκιο ! 🙂

    «Whereof one cannot speak, one must remain silent» -έλεγε κι ο μπαγάσας ο Λούντβικ, αλλά… διαβάζοντάς τον λάθος, κάποιοι θέλησαν να φιμώσουν την έμπνευση (των άλλων) αντί να ασκήσουν μια αυτοσυγκράτηση στις δικές τους μπούρδες (τις λογικοφανείς).

    Εξαιρετικόν ποστάκιον για… πρωινό ξύπνημα και καφέ πριν τη βουτιά στη θάλασσα.

    Γι’ αυτό δηλώνω κι εγώ αγνωστικιστής με χίλια, διότι εδώ.. .δεν ξέρει ο κόσμος ΤΙ λέει, θα ξέρω εγώ? Μακάρι νάξερα, στα σοβαρά φιλοσοφικά ερωτήματα. Νεοπλατωνικές επιρροές είχε έντονες και ο αγαπημένος μου λογικός φιλόσοφος George Spencer-Brown.

  3. 24 Αυγούστου 2012 στο 8:21 πμ

    Υ.Γ. Περί έμπνευσης, αγγλιστί inspiration = in+spirit (=είσοδος του πνεύματος από τον εξωτερικό ΄κόσμο στον εσωτερικό). κτλ. κτλ. κτλ.

  4. 24 Αυγούστου 2012 στο 8:24 πμ

    Υ.Γ.2 (για να μην παρεξηγηθώ ως ιδεαλιστής) εννοώ ότι («αρχικά») το Μέσα και το Εξω είναι ΕΝΑ, αλλά από τη στιγμή που το δέρμα ή το εγώ δημιούργησε ένα Οριο ανάμεσά τους, η διαδικασία της εσωτερίκευσης (= ταυτόσημης και με τη φαντασία) απλώς ακυρώνει το όριο εκ νέου, φέρνοντας τον πλούτο της εξωτερικής πραγματικότητας μέσα στο εσωτερικό, κλπ.

  5. Coscielos
    24 Αυγούστου 2012 στο 10:35 πμ

    Πέρα από κάποια τσαρλατανίστικα οικονομικά της ευτυχίας περί της κατανάλωσης εμπειριών και αναμνήσεων που αναφέρονται προς το τέλος του video, imho σε αυτή τη διάλεξη γίνεται αρκετά ξεκάθαρο πώς κατ’ αντιστοιχία με τη ‘φυλακή των λέξεων’ η φυλακή των αναμνήσεων κατευθύνει τις εμπειρίες και τις μετατρέπει σε ψευδαισθήσεις:

  6. Coscielos
    24 Αυγούστου 2012 στο 12:29 μμ

    Στο σχόλιο #5 επιχείρησα να παρενθέσω (embed) [αλλά δεν τα κατάφερα] την παρακάτω διάλεξη TED:

  7. 25 Αυγούστου 2012 στο 10:04 μμ

    Καλησπέρα αγαπητέ….

    Χαμένοι στην μετάφραση λοιπόν;

    Όταν ο Δαμάσκιος λέει όσα λέει για την ΜΗ κατανόηση των πραγμάτων μέσω της λογικής και των λογικών συμπερασματων , αναφέρεται προφανώς σε ανθρώπους που κατανοούν την γλώσσα του και προφανώς έχουν την πολυτέλεια να διδάσκονται από τους ίδιους τους νεοπλατωνικούς φιλοσόφους , οι οποίοι πάλι ήταν η συνέχεια μιας μακρυάς αλυσίδας φιλοσόφων που επεξέτειναν την συγκεκριμένη φιλοσοφία….

    Εμείς σήμερα αντλούμε τις γνώσεις της συγκεκριμένης φιλοσοφίας από τρίτο χέρι….
    Δεν λέω ότι είναι κατ’ ανάγκη αλλοιωμένο το πνεύμα αυτής, αλλά θα μπορούσε να ήταν….αλλά πάλι η ίδια η φιλοσοφία μας λέει ότι αυτό που σου μεταδίδει την αληθινή γνώση είναι η «έμπνευση » ή » η ενόραση» κτλ….

    Οπότε για να μην γίνω σκεπτικιστής , μάλλον θα πρέπει να παραδεχτώ ότι η αληθινή γνώση έγκειται στην ίδια την προσωπικότητα του ανθρώπου και στο πόσο έτοιμος είναι να την δεχθεί….(μάλλον)…

    Κάπου μάλιστα παλαιότερα, ίσως και να σας το ανάφερα σαν δική μου γνώμη , ότι δλδ ο ειδικός , αυτός που έχει εντρυφήσει σε μια φιλοσοφία ή γενικά κατέχει μεγάλο μέρος της σύγχρονης γνώσης , ειδικά σε περισσότερο ειδικά θέματα, είναι περιορισμένος να μένει μέσα σε όρια παραδεκτά από τον όγκο της γνώσης που ήδη κατέχει….αυτό λειτουργεί σαν περιορισμός όμως , όταν αυτός ο μεγάλης μόρφωσης και τεράστιου όγκου γνώσης , άνθρωπος χρειαστεί να επεξεργαστεί νέα δεδομένα , που προφανώς χρειάζεται μια έμπνευση για να τα οικειοποιηθεί….η πρότερη εμπειρία του και ο τεράστιος όγκος γνώσεων , μάλλον εδώ λειτουργεί περιοριστικά…..εδώ πιο ανοικτός στην νέα γνώση είναι αυτός που μπορεί μεν να μην γνωρίζει τόσα και τέτοιας έκτασης και ανάλυσης δεδομένα , αλλά έχει την λογική και την διαίσθηση αυτήν που χρειάζεται για να «νοιώσει» …….

    Καταλαβαίνετε ότι εγώ εκτός από την «φυλακή των λέξεων» , μιλάω και για την φυλακή των ήδη δεδομένων – παγιωμένων θα έλεγα , γνώσεων ….

    Δεν ξέρω αν με «νοιώθετε» …..

    Πάντως εύγε για την ανάρτησή σας, μου έχετε δώσει άπειρες αφορμές να ξυπνήσω από την καθημερινή μου μιζέρια και να προσπαθήσω να «νοιώσω «……και σας ευχαριστώ πολύ για αυτό…..
    Το μόνο που με στεναχωρεί είναι ότι δίνετε υλικό που θέλει χρόνο , που δεν έχω , για να ασχοληθώ περισσότερο , με πράγματα όπως της σημερινής ανάρτησής σας, που με συναρπάζουν….

  8. 27 Αυγούστου 2012 στο 7:14 πμ

    @ Omadeon – Coscielos – χρηχα

    Καλημέρα σας! Καλή εβδομάδα! Καλό αποκαλόκαιρο!

    Σας ευχαριστώ όλους θερμότατα για τα όσα πολύ ενδιαφέροντα μοιραστήκατε μαζί μας.

    Πλην όμως, επειδή εσχάτως είμαι ολίγον τι «Aλλού» * επιφυλάσσομαι… Μερικές φορές άλλωστε η σιωπή είναι πιο εύγλωττη απ’ την φλυαρία [και τη δική μου την βαριέμαι περισσότερο απ’ ό,τι εσείς 🙂 ]

    * Κάποιοι ψάχνουν «άλλοθι», κάποιοι τον «Άλλο», κάποιοι το «Αλλού». Ευτυχώς δεν έμπλεξαν όλοι στα δίχτυα των ψυχο-ποπ φιλοσόφων [και των σταλινικών συνοδοιπόρων τους, βεβαίως-βεβαίως!]. Φευ! Το Μεταμοντέρνο Επέκεινα, είναι πλέον νεκρό…

    _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

    @ Coscielos

    Καλωσήρθατε!

  9. 27 Αυγούστου 2012 στο 8:29 μμ

    το απόσπασμα του Γκάνταμερ στο τέλος,οφείλεται να έχετε υπόψη σας κι όταν διαβάζετε τα κείμενά μου (λολ)

    καλησπεράκος

  10. 27 Αυγούστου 2012 στο 8:48 μμ

    Απαραίτητη η διευκρίνισή σας… Πριν από λίγο διάβαζα το σημερινό σας πόνημα, και «χάθηκα»… Θα δοκιμάσω την τύχη μου κι αύριο το πρωί. Με τη μία δεν πιάνω τίποτα συνήθως.

    Αν και δεν ισχυρίστηκα ποτέ ότι σας καταλαβαίνω [τις περισσότερες φορές, anyway]. Ευτυχώς, που λόγω χαρακτήρα [τεμπελιάς] βαριέμαι και τις ερμηνείες. Οπότε δεν βγάζω και αυθαίρετα «συμπεράσματα».

    Καληνυχτάννος!

  11. 27 Αυγούστου 2012 στο 9:13 μμ

    @ Omadeon

    Πολύ πιθανόν ο Καρλίτος να είχε διαβάσει Δαμάσκιο. Εξάλλου, τον έχουν κατηγορήσει [και όχι αβάσιμα] ότι την «επιτόπια» ανθρωπολογική του έρευνα στο Μεξικό την έκανε στις… βιβλιοθήκες του UCLA. Τα υπόλοιπα δεν ξέρω από πού τα «τσίμπησε». Ιδιαίτερα τα περί «καθημερινότητας», στα οποία οφείλω να ομολογήσω ότι είναι «κορυφή».

    Εδώ που τα λέμε πάντως, για να μην αδικήσουμε κανέναν από τους δύο τους, θα μπορούσαμε να πούμε ότι πολύ πιθανόν και ο Δαμάσκιος να είχε διαβάσει Καστανέντα 🙂

    Δεν δηλώνω τίποτα…

    Τον αγαπημένο σου φιλόσοφο δεν τον ξέρω, αν και κάπου πρέπει να τον έχω «τρακάρει» στα μπλογκ σου.

    Οι παρατηρήσεις σου στο σχόλιο #4 σηκώνουν συζήτηση. Το τι ακριβώς δημιούργησε το «εγώ» και χάθηκε αυτή η σχέση μέσα-έξω, είναι ένα ζήτημα. Ζόρικο…

  12. 27 Αυγούστου 2012 στο 9:18 μμ

    @ Coscielos

    Χμμμ! Οφείλω να ομολογήσω ότι δεν ενθουσιάστηκα και ιδιαίτερα με τα όσα λέει ο Κάνεμαν. Να μην τον αδικήσω όμως. Κάποια στιγμή θα το ξαναδώ το βιντεάκι πιο προσεκτικά.

    Εμπειρικός/βιωματικός εαυτός, κάτι παρόμοιο λέγανε κι οι νεοπλατωνικοί για εμπειρικό/αυθεντκό εαυτό, όλοι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, μιλάνε για δύο εαυτούς. Ακόμα κι εκείνος ο αθεόφοβος ο Φρόυντ προσάρμοσε στα δικά του αυτή την ιδέα, μόνον που έβγαλε τερατάκια… Άλλες ιστορίες αυτές.

    Τα βίντεο του TED δεν «παίζουν» ακόμα στα σχόλια του WordPress…

  13. 27 Αυγούστου 2012 στο 9:24 μμ

    @ χρηχα

    Σας «νοιώθω». Σας «νοιώθω».

    Και συμφωνώ μαζί σας.

    Πιστεύω πως κάθε άνθρωπος έχει τη δυνατότητα και είναι πλήρως «εξοπλισμένος» γι’ αυτό το μυστηριώδες και θαυμαστό ταξίδι που λέγεται ζωή + γνώση + ελευθερία + αντίληψη + ό,τι άλλο. Δεν χρειάζονται δάσκαλοι, δεν χρειάζονται ενδιάμεσοι… Τώρα το γιατί σχεδόν κανένας δεν το επιχειρεί ας μην το ξαναπιάσουμε. Εδώ και μήνες συζητάμε [κι εδώ και στο μπλογκ σας και αλλού] τα «καλά» της κοινωνικοποίησης.

    Και μόνον που πιάνουμε κάτι τέτοια ζητηματάκια είναι πολύ σημαντικό. Δεν είναι και λίγο, σ’ αυτούς τους χαλεπούς καιρούς…

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s