Αρχική > Φιλοσοφία > Πλατωνικά εμέσματα [I]

Πλατωνικά εμέσματα [I]

plato

«Η ύψιστη απ’ όλες τις αρχές είναι πως ποτέ κανένας, άντρας ή γυναίκα, δεν επιτρέπεται να δρα ανεξάρτητα από τους αρχηγούς. Ούτε ο νους κανενός θα ‘πρεπε να εθιστεί έτσι που αυτός να αφήνεται να κάνει ο,τιδήποτε με δική του πρωτοβουλία. Ούτε από ζήλο, ούτε ακόμα χάριν παιδιάς.

Αλλά τόσο στον πόλεμο, όσο και σε περίοδο ειρήνης, θα προσέχει πάντα τον αρχηγό του και θα τον ακολουθεί πιστά. Και στο παραμικρό ζήτημα ακόμα θα υπακούει στις εντολές του αρχηγού. Για παράδειγμα, θα πρέπει να σηκώνεται ή να κινείται ή να γυμνάζεται ή να πλένεται ή να γευματίζει ή να αναλαμβάνει καθήκοντα νυχτοφύλακα ή αγγελιαφόρου μόνον εάν έχει διαταχθεί να το κάνει.

[…] Με δυο λόγια, οφείλουμε να συνηθίσουμε σε αυτόματη αποβολή της συνήθειας να κάνουμε κάτι χωρίς τις εντολές του. Πρέπει να μάθουμε να ζούμε όσο πιο καλά γίνεται ως μέλη μιας ομάδας, γιατί αυτό είναι το καλύτερο και πιο αποτελεσματικό μέσο που εξασφαλίζει τη σωτηρία και την τελική νίκη σε καιρό πολέμου. Καθένας από μας οφείλει να εξασκείται από τα παιδικά του χρόνια στον τρόπο που θα διοικεί και θα διοικείται από τους άλλους. Η ιδέα της ανεξάρτητης, από τις εντολές των αρχηγών, δράσης πρέπει να εξαλειφθεί για πάντα από τη ζωή όλων των ανθρώπων…»

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

«μέγιστον δὲ τὸ μηδέποτε ἄναρχον μηδένα εἶναι, μήτ’ ἄρρενα μήτε θήλειαν, μηδέ τινος ἔθει ψυχὴν εἰθίσθαι μήτε σπουδάζοντος μήτ’ ἐν παιδιαῖς [942b] αὐτὸν ἐφ’ αὑτοῦ τι κατὰ μόνας δρᾶν, ἀλλ’ ἔν τε πολέμῳ παντὶ καὶ ἐν εἰρήνῃ πάσῃ πρὸς τὸν ἄρχοντα ἀεὶ βλέποντα καὶ συνεπόμενον ζῆν, καὶ τὰ βραχύταθ’ ὑπ’ ἐκείνου κυβερνώμενον, οἷον ἑστάναι θ’ ὅταν ἐπιτάττῃ τις καὶ πορεύεσθαι καὶ γυμνάζεσθαι καὶ λοῦσθαι καὶ σιτεῖσθαι καὶ ἐγείρεσθαι νύκτωρ εἴς τε φυλακὰς καὶ παραγγέλσεις […] ἑνί τε λόγῳ τὸ χωρίς τι τῶν ἄλλων πράττειν διδάξαι τὴν ψυχὴν ἔθεσι μήτε γιγνώσκειν μήτ’ ἐπίστασθαι τὸ παράπαν, ἀλλ’ ἁθρόον ἀεὶ καὶ ἅμα καὶ κοινὸν τὸν βίον ὅτι μάλιστα πᾶσι πάντων γίγνεσθαι–τούτου γὰρ οὔτ’ ἔστιν οὔτε ποτὲ μὴ γένηται κρεῖττον οὔτε ἄμεινον οὔτε τεχνικώτερον εἰς σωτηρίαν τὴν κατὰ πόλεμον καὶ νίκην– τοῦτο ἐν εἰρήνῃ μελετητέον εὐθὺς ἐκ τῶν παίδων, ἄρχειν τε ἄλλων ἄρχεσθαί θ’ ὑφ’ ἑτέρων· τὴν δ’ ἀναρχίαν ἐξαιρετέον [942d] ἐκ παντὸς τοῦ βίου ἁπάντων τῶν ἀνθρώπων…» Πλάτων, Νόμοι, 942 a-d [Αρχαίο Κείμενο -zip].

Εμέσματα…

Advertisements
Κατηγορίες:Φιλοσοφία
  1. Αρχειοφύλακς
  2. 29 Μαρτίου 2013 στο 1:52 μμ

    Ευχαριστούμε!

    Ενδιαφέρον -αν μη τι άλλο- ανάγνωσμα. Το είχα διαβάσει κάποτε [δυστυχώς δεν είχα γράψει ημερομηνία στο βιβλίο], μου είχε αρέσει, αλλά κάτι δεν πήγαινε καλά. Δεν θυμάμαι. Το πιθανότερο είναι να διάβασα αργότερα κάποια κριτική στον Πόππερ και «στράβωσα».

    Δεν είναι απ’ τα βιβλία που μου «έμειναν», ενδιαφέρον πάντως. Απ’ ό,τι θυμάμαι.

  3. Αρχειοφύλακς
    29 Μαρτίου 2013 στο 2:18 μμ

    Προτείνω να διαβαστεί πρώτα το κεφάλαιο 6 (σελ. 91)

  4. 29 Μαρτίου 2013 στο 2:35 μμ

    ΟΚ. Εννοείτε μόνον το κεφάλαιο για την Ολοκληρωτική Δικαιοσύνη ή και τα επόμενα τρία 7-9] που συναποτελούν την ενότητα του πολιτικού προγράμματος;

    Ευχαριστώ!

  5. Αρχειοφύλακς
    29 Μαρτίου 2013 στο 2:53 μμ

    Σε όλο το έργο του Popper θα βρείτε: ερεθίσματα, ψήγματα και ψεγάδια. Γεγονός είναι όμως πως θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σκεπτόμενους (κατά την ταπεινή μου γνώμη, το αποκορύφωμα του βρίσκεται στο «paradox of tolerance»).

  6. 29 Μαρτίου 2013 στο 2:58 μμ

    «Paradox of Tolerance»… Ωραίο μού ακούγεται, και κάτι διάβαζα σχετικά τις προάλλες. Μου φαίνεται θα ψάξω αυτό πρώτα.

    Ευχαριστώ για τα ερεθίσματα!

    Καλό απόγευμα και καλό Σ/Κ!

  7. 29 Μαρτίου 2013 στο 3:46 μμ

    Το Παράδοξο της Ανοχής, αναφέρεται απ’ τον Καρλ Πόππερ στη σημείωση 4 του κεφαλαίου 7 της Ανοιχτής Κοινωνίας [σελ. 432 της ελλ. εκδ.]. Καναδυό πυκνογραμμένες σελίδες.

    ΥΓ. Και μην με πει κανείς σπασίκλα, γιατί θα θυμώσω! 😆

  8. 29 Μαρτίου 2013 στο 9:09 μμ

    στην περίφημη εικόνα των δεσμωτών του σπηλαίου, οι άνθρωποι, λέει, μοιάζουν με δεσμώτες αλυσοδεμένους εντός σπηλαίου και καταδικασμένους να βλέπουν μόνο τις σκιές, οι οποίες απεικονίζονται στον τοίχο του σπηλαίου, προς το οποίο είναι στραμμένα τα βλέμματά τους….
    η παιδεία είναι η απελευθέρωσή τους από τα δεσμά και η άνοδός τους στο φως, δίνει την ευκαιρία να στραφούν τα βλέμματα προς τον ήλιο και να αναγνωρίσουν σ’ αυτόν τη ζωή… όμοια και η παιδεία, είναι η στροφή των ματιών της ψυχής προς τον νοητό ήλιο, προς τη ιδέα δηλαδή του «καλού και αγαθού»…
    μέσα από αυτές τις αντιλήψεις ο Πλάτωνας θεωρεί πως ο άνθρωπος καθίσταται ο ίδιος,»πλάστης»του εαυτού του, ενώ ο ίδιος δημιουργεί την ιδέα της «μόρφωσης» ως ύψιστο καθήκον και η πολιτική κοινότητα δεν έχει άλλη αποστολή από την «ανθρωποπλαστική»… ενώ το κράτος, κατά τον Πλάτωνα, είναι ίδρυμα παιδευτικό, με προορισμό τον εφοδιασμό του ατόμου με εκείνα τα εφόδια που θα το καταστήσουν προσωπικότητα τέλεια και αγαθή… μόνον με αυτό το σκοπό καθοδηγείται ιδεωδώς η πολιτεία, και ανυψώνεται, αλλιώς πέφτει στο επίπεδο συμμορίας ληστών ή συνεταιρισμού πονηρών ανθρώπων που επιδιώκουν ατομικά οφέλη και κοινωνικό ευδαιμονισμό…
    (έβδομο βιβλίο της «Πολιτείας» )

    έργο της όψιμης εποχής του Πλάτωνα, οι Νόμοι παρουσιάζουν μια υποχώρηση της θεωρίας των ιδεών, η αγωγή βέβαια αντιμετωπίζεται ως η μεγάλη, αν όχι η μοναδική δύναμη… αναπτύσσεται η θεωρία πως τα παιδιά ανήκουν περισσότερο στην πολιτεία και λιγότερο στους γονείς…άρα στους «Νόμους» δεν είναι πια η φιλοσοφία, παρά ο νόμος που οδηγεί στην …αρετή!

    ενώ στην «Πολιτεία» ο Πλάτωνας πίστευε πως με την επιτυχία της αγωγής οι νόμοι είναι περιττοί, στους «Νόμους» έχει την πεποίθηση πως οι νόμοι είναι χρήσιμοι και απαραίτητοι στην πολιτεία…

    ας όψεται η «όψιμη εποχή», εξάλλου ο Πλάτων ως εκφραστής της αριστοκρατικής τάξης, δε δίνει ιδιαίτερη προσοχή στο συμφέρον των ευρύτερων μαζών, αφού θεωρεί την παιδεία όργανο για τη στερέωση της ταξικής διαίρεσης και την κυριαρχία των αρίστων, άρα μπορεί να θεωρηθεί αντιλαϊκή ή ταξική ή ανεδαφική ή και αντιανθρώπινη ή υποταγμένη…εντούτοις, εγώ από αυτή κρατώ την «πολυνοΐην» και «το σφοδρό έρωτα για το αντικείμενο που θα χρειαστεί να γνωρίζει» κανείς «για να γίνει τέλειος…» (Νόμοι 643)

    καλησπεράκος!!!

    υγ.πολλά έγραψα ε; αδυναμία μου ο Αριστοτέλης πάντως…

  9. 29 Μαρτίου 2013 στο 10:09 μμ

    Imho,

    1. Ή ο Πλάτων τα είχε βιώσει [ή επιβεβαιώσει] όλα αυτά που γράφει στην «Πολιτεία». Οπότε θα ήξερε πολύ καλά ότι η παιδεία είναι [ίσως] αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη. Και αν είχε τα βιώματα ή τις επιβεβαιώσεις δεν θα μιλούσε ούτε για νοητούς ήλιους, ούτε για καλό καγαθό, ούτε για σπηλιές. Αν το είχε κάνει θα ήταν αραχτός σε κανέναν Κήπο [Επίκουρος], θα γελούσε συνέχεια [Γελασίνος] ή θα ‘παιζε κότσια με τα παιδιά [Ηράκλειτος], και δεν θα έμπαινε στον κόπο να χτίσει την «ιδανική πολιτεία». Θα ‘ξερε πολύ καλά ότι αυτό είναι αδύνατον. [Τυχαίο ότι απ’ τους τρεις τελευταίους έχουν σωθεί μόνον αποσπάσματα; Δε νομίζω…]

    2. Ή ο Πλάτων δημιούργησε ένα νοητικό οικοδόμημα μέσα στο κεφαλάκι του, και θεώρησε καλό να το επιβάλει στην πράξη [εξ ου και οι πολυάριθμες «εκστρατείες» του στα πέρατα της Οικουμένης (με τα δεδομένα) της εποχής του]. Κι όταν κατέρρευσε ένα μέρος του νοητικού οικοδομήματός του, κι επειδή η φύση, που λένε, απεχθάνεται τα κενά, οικοδόμησε ένα πανωσήκωμα, γιατί όσο περνάν τα χρόνια γίνεται όλο και δυσκολότερο το να κοιταχτεί κανείς στον καθρέφτη…

    Ηθικό δίδαγμα; Τεράστιος στοχαστής, αλλά τίποτα παραπέρα…

    Το αυτόν και για την «αδυναμία» σας… [Να τρώτε, να δυναμώσετε!] 🙂

    Καληνυχτάννος!

    ΥΓ. Έκανα διάφορα μερεμέτια στη δεξιά στήλη και χάθηκαν πολλά widgets με feed. Δεν ξέρω πώς τα κατάφερα, αλλά θα επανορθώσω. Mea culpa και οι κύνες αλυχτούν…

  10. 30 Μαρτίου 2013 στο 12:17 μμ

    Λίγο… χασμουρητένιο όλο αυτό το παράδοξο της ανοχής…

    Θαρρώ πως θα ήταν πιο ενδιαφέρον να εξετάσει κανείς το «παράδοξο» της αδιαλλαξίας. Αν υπάρχει τέτοιο «παράδοξο».

    Κι επειδήςςς οι φιλόσοφοι τα «επιλύουν» όλα μια χαρά επί χάρτου, ενδιαφέρον θα είχε να τα εξετάσει κάποιος όλα αυτά σε επίπεδο ατόμου [άντε σε επίπεδο προσώπου – για να μην λένε οι dange few! ότι δεν τους διαβάζουμε 🙂 ].

    Το ανεκτικό πρόσωπο [ή μάλλον άτομο] είναι ανεκτικό προς όλους ακόμα και προς τον εαυτό του. Χα! Πηγαίντε τον συλλογισμό λίγο παρακάτω…

    Το αδιάλλακτο άτομο [ή μάλλον πρόσωπο] είναι αδιάλλακτο προς όλους ακόμα και προς τον ίδιο του τον εαυτό. Χο! Το αυτόν ως ανωτέρω…

    _ _ _ _ _ _ _ _ _

    Πληζ, μην κολλήσετε στις λεξούλες. Ανοχή – αδιαλλαξία κ.ο.κ. Βάλτε όποιες θέλετε στη θέση τους. Μην αρχίσουμε τους ορισμούς…

    Διάβαζα τις προάλλες έναν ραδιοφωνικό διάλογο των Αντόρνο – Χορκχάιμερ – Γκάνταμερ για τα πενηντάχρονα απ’ τον θάνατο του Νίτσε [γερμανικό ραδιόφωνο 1950].

    Εκεί τέθηκε το εξής ζήτημα: ενώ ο Νίτσε διακήρυσσε τη μη συμπόνοια προς τους άλλους πώς κατέρρευσε στο τέλος όταν είδε να κακοποιείται ένα άλογο;

    Νομίζω η απάντηση είναι απλή: ο Νίτσε μπορεί να μην έδειχνε συμπόνοια προς τους άλλους, έδειχνε όμως συμπόνοια προς τον εαυτό του. Τα έχω πει ξανά αυτά…

    Αυτό που δεν έχουμε καταλάβει είναι πως το ζήτημα των διπλών μέτρων και σταθμών είναι αυτό που διαλύει τον καθένα μας – κυριολεκτικά… Και συνεπώς διαλύει και οποιαδήποτε συλλογικότητα. ΟέΟέΟέΟέΟέ!

  11. 30 Μαρτίου 2013 στο 12:29 μμ

    Ιδού ένας παράδοξος ισχυρισμός:

    Ο μόνος τρόπος για να είναι κάποιος ανεκτικός είναι να είναι αδιάλλακτος, τόσο προς τους άλλους όσο και προς τον εαυτό του.

    Η αδιαλλαξία προς τον εαυτό του θα τον κάνει να καταλάβει ότι είναι εξίσου ανόητος με όλους τους υπόλοιπους. Εξού και η ανεκτικότητά του προς τους άλλους.

  12. 31 Μαρτίου 2013 στο 6:45 μμ

    Πως φαίνεται ότι τα είχε βάλει με το πολίτευμα που σκότωσε τον Δάσκαλο του!
    Εκτός από την πολιτεία ποιό άλλο βιβλίο δεν αναφέρει διαλόγους ή περιστατικά του δασκάλου του; Δεν ξέρω και ρωτάω.( θα ήταν καλός μαθητής)

    Πάντως ο μόνος φιλόσοφος ( που ξέρω) που αμφισβήτησε ή έκρινε Αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους (αφού τους είχε μελετήσει πρώτα) ήταν ο Νίτσε. Ίσως επειδή μιλάει για το μετά το σπήλαιο.

    Για την αδιαλλαξία-ανοχή να πω ότι ανάλογα την περίσταση και τις συνέπειες που θα έχει μετά η επιλογή που έκανες διαλέγεις τι ισορροπία θα υπάρχει μεταξύ αυτών των 2. Άλλο βέβαια αν δεν περίμενες την κατάληξη.

  13. 1 Απριλίου 2013 στο 8:35 πμ

    @ aftapatomenos

    Καλημέρα και καλό μήνα!

    Ας αφήσουμε για άλλη μέρα τα deep φιλοσοφικά και φιλοφιλοσοφικά ερωτήματα.

    Λοιπόν, γράψε μας εκείνη την υπέροχη ιστορία με το φιλαράκι σου και τον Νίτσε…

  14. 4 Απριλίου 2013 στο 12:03 πμ

    Είχα 3-4 μέρες που είχα χωρίσει και στεναχωρημένος όπως ήμουν είχα πάρει ένα φίλο μου να βγούμε έξω για ποτό.
    Στο τέλος της βραδιάς ενώ αποχαιρετιζόμασταν μπροστά από το σπίτι μου μου είπε
    -Μη μασάς. Ο Νίτσε και εγώ εδώ είμαστε-

  15. 4 Απριλίου 2013 στο 12:14 πμ

    🙂

    Έτσι, από τρεις τέσσερις αράδες ξεκινάνε τα μεγάλα λογοτεχνικά έργα.

    Ο Φλωμπέρ δεν είχε γράψει περισσότερα όταν κατέγραψε την αρχική του ιδέα για την «Αισθηματική Αγωγή»…

    Δεν ήθελα να το γράψεις εδώ. Αλλά στο μπλογκ σου. Δώσε το κλίμα στο μπαρ. Όχι εκείνο το βράδυ. Εν γένει. Έχεις κάνει εκπληκτικές παρατηρήσεις για τον εαυτό σου και τους άλλους. Αυτά είναι «το ζουμί». Το έχεις… Μην κάνεις «τηλεοπτικό ρεπορτάζ». Κάνε «κινηματογράφο». Μάζεψε το ένα, το άλλο, ένωσέ τα και κάλεσέ μας να το απολαύσουμε.

    Φοβερός ο φίλος σου! Δε ζηλεύω… Κι εγώ είχα έναν νεαρό φίλο, της «ίδιας καταγωγής», με τον οποίο κάναμε καταπληκτικές συζητήσεις…

    Καλό σου βράδυ φίλτατε! 🙂

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s